اسلامى دانشكده الهيات و معارف اسلامى تحقيق و تطبيق اعلام جغرافيايى فتوح البلدان بلاذرى با فرهنگ جغرافيايى ارتش به عنوان رسالهء دكترى و از سال 1350 ش تدريس دو واحد درس جغرافياى تاريخى اسلام بنا به پيشنهاد گروه آموزشى فرهنگ و تمدن به اينجانب واگذار شد . از همان زمان به نواقص و مشكلات اين درس پىبردم و سعى و تلاش خود را براى تهيهء جزوات متعدد و منابع مورد لزوم به كار بستم و با همت و كوشش دكتر ابو القاسم اجتهادى ، مدير گروه وقت ، درس جغرافياى تاريخى را در برنامهء هر سه مقطع كارشناسى ، كارشناسى ارشد و دكترى قرار داديم . پس از انقلاب اسلامى كه برنامه‌هاى درسى گروههاى آموزشى دانشگاهها طبق مصوبه‌هاى ستاد انقلاب فرهنگى بررسى و تصويب شد ، درس جغرافياى تاريخى نيز در كميته الهيات در سه مقطع ياد شده به تصويب رسيد و بنده و همكارانم براى هر سه مقطع شرح درس نوشتيم كه تا امروز مطابق آن عمل مىشود . تلاش و كوشش بنده از آغاز انقلاب تا كنون اين بوده است كه درس را در مجراى علمى و محققانه‌ترى قرار دهم . بعدها كه سازمان سمت تدوين كتب درسى را براى دانشگاههاى سراسر كشور به عهده گرفت ، تهيهء مجموعهء « جغرافياى تاريخى اسلام » ( 1 و 2 ) به اينجانب واگذار شد كه اكنون به فضل خداى بزرگ يكى از مجلدات آن تقديم دانشجويان و خوانندگان عزيز مىشود . كتاب حاضر متضمن دو بخش است : بخش اوّل شامل كلياتى دربارهء مفاهيم مرتبط با جغرافياى تاريخى است و بخش دوم شامل جغرافياى تاريخى شهرهاست . هدف كتاب ، آشنا كردن دانشجويان با جغرافياى تاريخى جهان اسلام است ؛ البته توصيه مىشود كه يادگيرى جغرافياى تاريخى بايد با مطالعهء تاريخ اسلام همزمان باشد . در اين كتاب نيز به اين ارتباط اشاره شده است . در اين تأليف سعى شده از قديمترين منابع و مآخذ استفاده شود . در بخش اوّل براى هر فصل ابتدا مقدمه و تعريف ارائه شده ، سپس به نمونه‌هايى چند اشاره كرده‌ايم . در بخش دوّم كتاب ، كه صرفا جغرافيايى است ، براى هر فصل مقدمه‌اى جغرافيايى آورده‌ايم ؛ سپس به تعريف كرسى يا مركز آن منطقهء جغرافيايى و شهرهاى آن پرداخته‌ايم . در تنظيم فصول كتاب ، خصوصا قسمت جغرافيا ،